Onlangs vertelde een yogaleerling mij dat ze het in het begin best lastig vond in de les. Niet zozeer vanwege de houdingen, of omdat het fysiek zwaar was, maar omdat het voor haar soms bijna egocentrisch voelde om daar op een matje te liggen en zo met zichzelf bezig te zijn.

In haar dagelijks leven is zij juist gewend om voortdurend af te stemmen op anderen. Ze werkt in de hulpverlening en is vooral bezig met zorgen, ondersteunen en helpen. En ineens lag ze daar, met haar ogen dicht, haar aandacht bij haar adem, haar lichaam en haar binnenwereld. Dat voelde ongemakkelijk. Bijna alsof ze iets deed wat eigenlijk niet mag.

Dit hoor ik vaker. Niet alleen bij mensen in mijn yogalessen, maar ook in trainingen en mentortrajecten. Het zijn vaak mensen die van nature zorgzaam, betrokken en verantwoordelijk zijn. Mensen die zichzelf vaak ergens onderaan het lijstje zetten. Zodra ze wel iets voor zichzelf doen, verschijnt er een innerlijke stem met zelfkritiek. Een stem die vraagt of dit niet egocentrisch is bijvoorbeeld.

Zonder schuldgevoel voor jezelf zorgen?

Om zonder schuldgevoel tijd te besteden aan jezelf kan het behulpzaam zijn om het verschil te zien tussen ego en zelfliefde.

Als je op internet zoekt naar definities van ego, kom je allerlei beschrijvingen tegen. Uiteindelijk komt het op hetzelfde neer: ego is een geheel aan gedachten dat we hebben over wie we denken dat we zijn. Het verhaal van “Ik”. Of zoals ik ooit iemand hoorde zeggen: het verhaal van Ikke 😉.

Dat verhaal wordt sterk gekleurd door onze stemming. Op een dag dat je je ontspannen en uitgerust voelt, klinkt dat verhaal over jezelf heel anders dan op een dag waarop je moe of overprikkeld bent. Dat laat al zien hoe tijdelijk en veranderlijk dat denken over onszelf eigenlijk is. Het ego bestaat immers uit gedachten, en gedachten komen en gaan.

In diezelfde week waarin ik dit gesprek had, zat ik zelf in een yogales waarin de docent sprak over zelfliefde. Ze vertelde hoe anders de wereld eruit zou zien als mensen meer vanuit zelfliefde zouden leven. Op dat moment realiseerde ik me ineens dat er een groot verschil is tussen ego en zelfliefde. En als je dat ziet, dan is op een matje liggen (of op een andere manier bezig zijn met persoonlijke ontwikkeling) helemaal niet egoïstisch! Zeker niet als het vanuit zelfliefde gebeurt.

Maar ja, wat is zelfliefde dan?

Alle woorden die ik hierover schrijf moet je eigenlijk niet letterlijk nemen. Want zelfliefde is niet te vatten in taal. Het is vormloos en onpersoonlijk. Zelfliefde IS. In mijn beleving is zelfliefde er al voordat het verhaal van Ikke begint. Het is dus ook geen verhaal over wie je denkt te (willen) zijn. Het is eerder je ware natuur.

Je kunt zelfliefde wel ervaren. Voor mij voelt het als een vorm van aanwezigheid. Stil, puur en zuiver zijn nu de woorden die in mij opkomen. Je herkent het misschien aan de momenten waarin je juist even niet bezig bent met een verhaal over jezelf of een ander. Momenten waarop je je minder identificeert met je gedachten. Bijvoorbeeld tijdens Savasana, de laatste ontspanning in de yogales.

Maar pas op: ego heeft soms de neiging om juist te zoeken naar die ware natuur tijdens de ‘perfecte’ ontspanning of stilte. Terwijl je er dan juist vandaan lijkt te bewegen. Zo was ik zelf jarenlang intensief bezig met persoonlijke ontwikkeling. Ik volgde talloze cursussen en trainingen, las honderden zelfhulpboeken en lag duizenden uren op een yogamat. Telkens vanuit een diep verlangen om iets aan mezelf te verbeteren, te herstellen of recht te trekken.

Pas met het inzicht in de werking van de 3 principes zag ik wat er werkelijk gebeurde. Al die jaren was het vooral mijn ego dat aan het werk was. Die probeerde te groeien vanuit het idee dat er iets mis was met mij. Dat ik nog niet af was. Dat ik pas echt ‘oké’ was als ik me ‘oké’ voelde.

Nu voelt dat totaal anders. Ik ga niet meer naar yoga omdat mijn ego vindt dat ik het nodig heb. Ik ga omdat het gebeurt. Gewoon omdat ik het super tof vind. Omdat het klopt. Net zoals anderen genieten van haken, ijsbaden of zingen. Maar dus niet meer omdat ik eerst iets (anders) moet worden voordat ik ‘oké’ ben.

Nog iets… vanuit dit inzicht verandert mogelijk ook iets in hoe je naar anderen kijkt. Ego denkt al snel dat iemand geholpen, gered of gefikst moet worden. Zelfliefde herkent dat hetzelfde licht in jou, ook in de ander aanwezig is. Vaak is alleen naast iemand staan, zonder iets te willen oplossen, dan echt al genoeg.

Daarom is de vraag of met jezelf bezig zijn egocentrisch is, eigenlijk niet de juiste vraag. De werkelijke vraag is: vanuit welke plek of intentie doe je het? Soms helpt mij dan de vraag: doe ik dit vanuit angst en tekort, of vanuit liefde en vertrouwen?

Persoonlijke ontwikkeling is voor mij daarom minder een kwestie van een betere versie van mezelf worden, maar meer een kwestie van afwikkelen. Steeds minder verhaal. Steeds meer ZIJN.

En dat is allesbehalve egocentrisch.